اَلْخُضُوعُ دِنَائَةٌ
حدیث : 130 • صفحه : 22 دانلود تصویر | دانلود پی ان جی
ترجمه کلمه به کلمه :
- اَلْخُضُوعُ : فروتنی ، کرنش ، سر فرود آوردن
- دِنَائَهٌ : پستی ، فرومایگی ، حقارت
خُضوع (در برابر غیر خدا) خواری و پستی است
بدیهی است که این ترجمه ، بدون توجه به بافت معنایی حدیث ، ممکن است موجب برداشتی نادرست شود ؛ ازاینرو توضیح تفصیلی ضروری است
تقرب یا سقوط ؟
این حدیث کوتاه و دقیق ، ناظر به نوع خاصی از خُضـوع است ، نه هرگونه فروتنی. در معارف اسلامی ، فروتنی همواره ارزشمند و یا ناپسند نیست ، بلکه این متعلَّق خُضوع (اینکه در برابر چه کسی یا چه چیزی فروتنی میشود) است که نقش تعیینکننده دارد.
نکته اساسی حدیث
مقصود از الخُضـوع در این بیان ، فروتنیِ نابجا و ذلیلانه است ؛ به این معنا :
- کرنش در برابر باطل
- تواضع در برابر اهل ظلم ، ستم یا دنیاطلبی
- شکستن عزت نفس برای منافع دنیوی
- فروتنیای که از ضعف شخصیت یا طمع سرچشمه میگیرد
چنین عملی نهتنها فضیلت نیست ، بلکه به تعبیر حدیث ، دِنائَه ؛ و نشانه پستی روح و سقوط کرامت انسانی است.
شرح آقا جمال خوانساری ، جلد: ۱ ، صفحه : ۴۲
فروتنی مایه قرب و نزدیکی است؛ بدین معنا که فروتنی در پیشگاه خداوند متعال ، سبب تقرب و دستیابی به مقام و منزلت در آن درگاه میشود. همچنین فروتنی در برخورد با مردم ، موجب نزدیکشدن دلها و پیدایش محبت و دوستی میان آنان خواهد بود.
با این حال ، احتمال دارد مقصود سخن آن باشد که فروتنی ، در برخی موارد ، نشانه پستی است ؛ و مراد از آن ، فروتنی در برابر دشمن باشد ؛ چراکه فروتنی در برابر دشمن ، سبب خواری انسان و موجب تسلط و غلبه او بر شخص فروتن میگردد.
غرر الحکم ترجمه رسولی محلاتی ، جلد: ۱ ، صفحه: ۳۲۳
دنائت را میتوان به دو معنا تفسیر کرد. اگر آن را مصدرِ دنوّ (از افعال ناقص واوی) بدانیم ، به معنای نزدیکشدن و تقرّب است ؛ در این صورت ، مقصود سخن آن است که خُضوع و فروتنی در پیشگاه خداوند متعال ، سبب قرب و نزدیکی انسان به او میشود.
اما اگر دنائت از ریشه دَنَى (ناقص یایی) گرفته شود ، به معنای پستی و سقوط شأن انسان خواهد بود ؛ و در این برداشت ، معنای سخن چنین است که فروتنی در برابر دشمن یا دنیاپرستان ، موجب خواری و پستشدن انسان میگردد.
- خُضوع و خشوع در اندیشه امام خمینی
- درباره خُضوع در ویکی فقه بیشتر بخوانید
تفاوت با واژههای نزدیک
- خُضوع : فروتنیِ همراه با آرامش و پذیرش (بیشتر رفتاری و ظاهری)
- خُشوع : فروتنیِ عمیقِ قلبی ، آمیخته با خوف و آگاهی (بیشتر درونی)
- تواضع : صفت اخلاقیِ پایدار در رفتار با دیگران
به بیان دقیقتر : خضوع میتواند نمود بیرونیِ خشوع باشد
دیدگاهها
هیچ نظری هنوز ثبت نشده است.